ప్రత్యేక సుదీర్ఘ సవరణ (Special Intensive Revision – SIR) ప్రక్రియలో భాగంగా పౌరసత్వంపై విచారణ చేసి ఓ వ్యక్తి పేరును ఓటర్ జాబితా నుంచి తొలగించడం సరైనదేనా అనే అంశంపై సుప్రీంకోర్టు ఎన్నికల కమిషన్‌ (EC) ను గట్టిగా ప్రశ్నించింది. ఇలాంటి నిర్ణయం వల్ల కేంద్ర ప్రభుత్వం తుది నిర్ణయం తీసుకునేలోపే వ్యక్తి భారతదేశంలో ఉండే హక్కుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని ధర్మాసనం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

ధర్మాసనం వ్యక్తం చేసిన ప్రధాన సందేహం

ముఖ్య న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనంలో న్యాయమూర్తి జోయ్‌మాల్య బాగ్చి మాట్లాడుతూ, ఓటర్ రిజిస్ట్రేషన్ అధికారి (ERO) పౌరసత్వంపై ‘ఇన్క్విజిటోరియల్’ విచారణ చేసి ఒక వ్యక్తి పేరును జాబితా నుంచి తొలగిస్తే, అది కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయానికి ముందే అతడి హోదాపై ప్రభావం చూపినట్లే అవుతుందన్నారు.

పౌరసత్వ చట్టం ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం తుది నిర్ణయం తీసుకునే వరకు, ఒకరి ఓటు హక్కును తొలగించడం న్యాయసమ్మతమా అనే ప్రశ్నను కోర్టు లేవనెత్తింది.

భారీగా తొలగింపులు – నేపథ్యం

ఈ అంశానికి మరింత ప్రాధాన్యం రావడానికి కారణం, తొమ్మిది రాష్ట్రాలు మరియు మూడు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో విడుదలైన ముసాయిదా ఓటర్ జాబితాల్లో సుమారు 6.5 కోట్ల పేర్లు రెండో దశ SIR ప్రక్రియలో తొలగించబడినట్లు నివేదికలు రావడమే. వీటిలో పశ్చిమ బెంగాల్, ఉత్తరప్రదేశ్, తమిళనాడు వంటి రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి.

ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో పేర్లు తొలగించడంపై ప్రజాస్వామ్య హక్కుల పరిరక్షణ విషయంలో తీవ్ర చర్చ మొదలైంది.

ఎన్నికల కమిషన్ వాదనలు

ఎన్నికల కమిషన్ తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది రాకేశ్ ద్వివేది వాదిస్తూ,

• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 326,
• ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం,
• ఓటర్ల నమోదు నియమాలు – 1960

ఈ మూడు కలిసి ఈసీకి పౌరసత్వాన్ని పరిశీలించే అధికారం ఇస్తాయని చెప్పారు.

ఈసీ పని కేవలం ఓటు హక్కు అర్హత నిర్ణయించడం మాత్రమేనని, ఎవరు దేశంలో ఉండాలి లేదా వెళ్లాలి అన్న నిర్ణయం కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలో ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

కోర్టు కీలక ప్రశ్న

న్యాయమూర్తి బాగ్చి ప్రశ్నిస్తూ – కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇంకా పౌరసత్వంపై తుది నిర్ణయం తీసుకోకముందే, ఓ వ్యక్తి ఓటు హక్కును ఎలా తొలగించగలరని అడిగారు.

దానికి ద్వివేది సమాధానమిస్తూ, ఒకసారి పౌరసత్వంపై సందేహం తలెత్తితే, ఆ వ్యక్తి ఓటర్ జాబితాలో కొనసాగడం ఎన్నికల వ్యవస్థకు ప్రమాదకరమని అన్నారు. సంపూర్ణ న్యాయం సాధ్యపడకపోయినా, సాధ్యమైనంత వరకు వ్యవస్థ పరిపూర్ణత దిశగా సాగాలన్నారు.

తొలగింపులకు పరిహార మార్గాలు

ఈసీ స్పష్టం చేసింది:

• ఓటర్ జాబితా నుంచి తొలగించబడిన ప్రతి వ్యక్తికి అప్పీల్ చేసే హక్కు ఉంది.
• ERO నిర్ణయం తప్పుగా ఉంటే కోర్టు లేదా అధికారి రద్దు చేయవచ్చు.
• అప్పీల్‌లో విజయం సాధిస్తే పేరు మళ్లీ జాబితాలో చేర్చబడుతుంది.

కొన్ని వ్యక్తిగత కేసుల కోసం మొత్తం ఎన్నికల ప్రక్రియను ఆపలేమని ద్వివేది వ్యాఖ్యానించారు.

పౌరసత్వం – ఎన్నికల వ్యవస్థకు పునాది

పౌరసత్వం మరియు నియోజకవర్గాల విభజన (డిలిమిటేషన్) ఎన్నికల ప్రక్రియకు పునాదులని ఈసీ న్యాయవాది చెప్పారు. గనుల లీజుల వంటి విషయాల్లో కూడా పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించాల్సి వస్తుందని, కాబట్టి ఇది సాధారణ పరిపాలనా ప్రక్రియలో భాగమేనన్నారు.

ముఖ్య న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ – “అంటే పౌరసత్వం లేని వారికి ఓటు హక్కు ఉండదా?” అని ప్రశ్నించగా, ఈసీ న్యాయవాది – ఈసీ నిర్ణయం వల్ల వెంటనే దేశనిర్బంధం జరగదని, అది కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయమని స్పష్టం చేశారు.

ఈ కేసు ప్రాధాన్యం

ఈ కేసు ద్వారా రెండు ముఖ్య అంశాల మధ్య సమతుల్యత అవసరమని స్పష్టమవుతోంది:

• ఓటర్ జాబితాల స్వచ్ఛతను కాపాడటం
• నిజమైన పౌరుల ఓటు హక్కును రక్షించడం

కేంద్ర ప్రభుత్వం తుది నిర్ణయం తీసుకునేలోపే పరిపాలనా నిర్ణయాలు ఒక వ్యక్తి భవితవ్యాన్ని ప్రభావితం చేయకూడదని కోర్టు స్పష్టత కోరుతోంది.

కరెంట్ అఫైర్స్ కీలక అంశాలు

• పౌరసత్వంపై ఈసీ అధికారాలపై సుప్రీంకోర్టు ప్రశ్నలు.
• SIR ప్రక్రియలో సుమారు 6.5 కోట్ల ఓటర్ల పేర్లు తొలగింపు.
• ERO నిర్ణయాలు వ్యక్తి భారతదేశంలో ఉండే హక్కుపై ప్రభావం చూపుతాయా అనే సందేహం.
• ఓటర్ తొలగింపుపై అప్పీల్ చేసే హక్కు ఉన్నట్లు ఈసీ స్పష్టం.
• పౌరసత్వ నిర్ణయం పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోనే ఉంటుందని ఈసీ వాదన.
• ఎన్నికల స్వచ్ఛత మరియు పౌర హక్కుల పరిరక్షణ మధ్య సమతుల్యత అవసరం.

ఈ కథనాన్ని మీరు ఆంగ్లంలో (English) కూడా చదవవచ్చు.

ఇలాంటి తాజా మరియు నమ్మదగిన వార్తల కోసం మమ్మల్ని ఫాలో అవ్వండి. NewsAffair360.